SaaS – co to jest? Czym jest oprogramowanie Software as a Service?

Sklep na Shopify, newsletter wysyłany z platformy e-mail marketingowej, faktury wystawiane w przeglądarce. Te narzędzia łączy jedno. Nie instalujesz ich na własnym komputerze ani serwerze. Korzystasz z nich przez internet i płacisz za dostęp, a nie za pudełkową licencję.

Ten model ma swoją nazwę: SaaS. Co to jest i dlaczego tak wiele firm i sklepów internetowych opiera na nim swoją codzienną pracę?

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest Software as a Service (SaaS), jak działa od strony technicznej i jak się za nie płaci. Porównujemy SaaS z modelami PaaS i IaaS oraz z oprogramowaniem instalowanym lokalnie. Pokazujemy też zalety, ograniczenia i przykłady.

SaaS co to jest?

Software as a Service (SaaS), czyli po polsku oprogramowanie jako usługa. To model, w którym korzystasz z aplikacji udostępnianej przez internet, a dostawca utrzymuje ją na własnej infrastrukturze. Nie kupujesz dożywotniej licencji na program, tylko logujesz się przez przeglądarkę lub aplikację i zawsze pracujesz na aktualnej wersji.

Najczęściej cytowaną definicję podaje amerykański instytut NIST w publikacji „The NIST Definition of Cloud Computing” z 2011 roku. Według niej SaaS to możliwość korzystania z aplikacji usługodawcy działających w infrastrukturze chmurowej. Użytkownik nie zarządza siecią, serwerami, systemem operacyjnym ani pamięcią masową. Zmienia najwyżej wybrane ustawienia aplikacji, np. konfigurację swojego konta.

Oprogramowanie SaaS przypomina wynajem w pełni wyposażonego mieszkania. Wnosisz swoje rzeczy, czyli dane i treści, a właściciel dba o instalacje, naprawy i ochronę budynku. Dostawcy SaaS przejmują całą warstwę techniczną, a Ty skupiasz się na tym, do czego narzędzie służy.

Jak działa model SaaS?

Model SaaS działa tak, że aplikacja i dane klientów znajdują się na serwerach dostawcy, a użytkownicy łączą się z nimi przez internet. Dostawca odpowiada za infrastrukturę, bezpieczeństwo, kopie zapasowe i aktualizacje. Klient potrzebuje tylko urządzenia z przeglądarką i konta.

Większość rozwiązań SaaS korzysta z architektury wielodostępowej (multi-tenancy). Jedna instancja aplikacji obsługuje wielu klientów jednocześnie, a dane każdego z nich są od siebie oddzielone. Dostawca wdraża poprawkę lub nową funkcję raz i od razu trafia ona do wszystkich użytkowników. Dlatego automatyczne aktualizacje są w SaaS standardem, a nie osobnym projektem po stronie firmy.

Wielu twórców aplikacji nie buduje własnych serwerowni. Uruchamiają oprogramowanie w chmurze publicznej, czyli w modelu IaaS lub PaaS. Klient SaaS tego nie widzi i nie musi tym zarządzać. Jego kontakt z infrastrukturą informatyczną ogranicza się do stabilnego łącza.

Ile kosztuje SaaS? Subskrypcja i inne modele rozliczeń

Koszt SaaS zależy od narzędzia i planu, ale najczęściej płacisz cykliczną subskrypcję, miesięczną lub roczną. Zamiast jednorazowego wydatku na licencję i sprzęt masz przewidywalny koszt operacyjny. Abonament roczny bywa tańszy w przeliczeniu na miesiąc.

Najpopularniejsze modele rozliczeń w SaaS to:

• opłata za użytkownika, typowa dla narzędzi zespołowych i systemów CRM,
• opłata zależna od wolumenu, np. liczby kontaktów w bazie, wysłanych wiadomości lub zamówień,
• stała opłata za pakiet funkcji, zwykle z kilkoma progami cenowymi,
• pay-as-you-go, czyli płatność za faktyczne zużycie,
• freemium, czyli darmowa wersja z ograniczeniami i płatne plany rozszerzone.

Przy porównywaniu ofert sprawdź, co się dzieje po przekroczeniu limitu. W wielu narzędziach marketingowych cena rośnie razem z bazą kontaktów, więc koszt w wysokim sezonie może wyglądać inaczej niż w cenniku startowym.

SaaS, PaaS i IaaS - czym się różnią?

SaaS, PaaS i IaaS różnią się tym, jaką część środowiska IT przejmuje dostawca, a jaką zostawia klientowi. To trzy podstawowe modele usług w chmurze obliczeniowej (cloud computing) opisane w definicji NIST. Im bliżej SaaS, tym mniej technicznej pracy po Twojej stronie.

IaaS (Infrastructure as a Service) to wynajem mocy obliczeniowej, pamięci i sieci. Dostajesz wirtualne serwery, a system operacyjny, bazy danych i aplikacje instalujesz sam.

PaaS (Platform as a Service) to gotowe środowisko do budowania i uruchamiania własnych aplikacji. Dostawca zarządza serwerami, systemem i oprogramowaniem pośredniczącym (middleware), a programiści wgrywają tylko swój kod.

Software as a Service (SaaS) to już gotowa aplikacja dla użytkownika końcowego.

SaaS a oprogramowanie on-premise

On-premise to oprogramowanie, które firma instaluje i utrzymuje na własnych serwerach, zwykle na podstawie licencji. To przeciwieństwo SaaS. Pełna kontrola nad systemem i danymi idzie tu w parze z pełną odpowiedzialnością za sprzęt, aktualizacje i bezpieczeństwo.

Różnicę dobrze widać w kosztach. W modelu on-premise największy wydatek pojawia się na początku: licencja, serwery i wdrożenie. Później dochodzą utrzymanie, praca administratora i kolejne aktualizacje. W SaaS koszt startowy jest zwykle niższy, ale płacisz przez cały okres korzystania z usługi.

Dlatego przy wyborze porównuj całkowity koszt w horyzoncie kilku lat, a nie tylko pierwszą fakturę. Na tej samej zasadzie będziesz liczył koszty budowy własnego sklepu e-commerce, gdzie obok ceny platformy liczą się koszty hostingu, wdrożenia, rozwoju i utrzymania programistów, dodatkowe aplikacje i opieka techniczna.

Zalety rozwiązań SaaS

Największą zaletą rozwiązań SaaS jest to, że zaczynasz korzystać z narzędzia bez inwestycji w sprzęt i bez wdrożenia po stronie działu IT. Pozostałe korzyści wynikają z tego, że odpowiedzialność techniczną przejmuje dostawca.

Najczęściej wymieniane zalety SaaS to:

• Szybkie wdrażanie. Konto zakładasz w kilka minut. Pierwsze kampanie czy raporty uruchamiasz po skonfigurowaniu integracji, a nie po wielomiesięcznym projekcie.
• Niższy koszt na starcie. Nie kupujesz serwerów ani licencji wieczystej. Płacisz za plan dopasowany do obecnej skali.
• Automatyczne aktualizacje. Dostawca wdraża poprawki bezpieczeństwa i daje dostęp do najnowszych funkcji bez przestojów po Twojej stronie.
• Skalowalność. Gdy baza klientów rośnie albo zbliża się Black Friday, zmieniasz plan zamiast rozbudowywać infrastrukturę.
• Dostęp z dowolnego miejsca. Zespół pracuje z biura, z domu i z telefonu, a zmiany wprowadzone przez jedną osobę inni widzą w czasie rzeczywistym.
• Integracje. Popularne aplikacje SaaS mają gotowe połączenia i otwarte API, więc łatwiej spiąć sklep, płatności, magazyn i komunikację z klientami.

Chcesz zobaczyć te zalety w platformie marketing automation działającej w modelu SaaS? Umów prezentację platformy ExpertSender i sprawdź, jak wygląda jej połączenie z Twoim sklepem.

Wady i ograniczenia oprogramowania SaaS

Główne ograniczenia SaaS wynikają z tego, że oddajesz dostawcy kontrolę nad środowiskiem, w którym działa aplikacja. Nie są to przeszkody nie do przejścia, ale dobrze je znać przed podpisaniem umowy.

Najważniejsze wady modelu SaaS:

• Zależność od internetu i dostępności usługi. Bez połączenia albo podczas awarii usługi nie pracujesz. Sprawdź gwarantowany poziom dostępności (SLA) i to, jak usługodawca informuje o incydentach.
• Mniejsza swoboda personalizacji. Zmieniasz tylko to, co przewiduje aplikacja. Nietypowe procesy rozwiązujesz integracjami lub dodatkami, a nie zmianą kodu.
• Bezpieczeństwo danych w rękach dostawcy. Dane klientów Twojej firmy lub sklepu trafiają na zewnętrzne serwery. Firma, która przechowuje lub przetwarza dane klientów na Twoje zlecenie, jest w rozumieniu RODO podmiotem przetwarzającym. Zasady tej współpracy określa umowa powierzenia przetwarzania danych, a jej wymagania opisuje art. 28 RODO.
• Uzależnienie od dostawcy (vendor lock-in). Zmiana narzędzia oznacza migrację danych i integracji. Przed startem upewnij się, że wyeksportujesz dane w standardowym formacie.
• Koszt w długim okresie. Subskrypcja płacona latami może przekroczyć koszt licencji, zwłaszcza przy wielu użytkownikach lub szybko rosnącej bazie.

Przykłady aplikacji SaaS

Przykłady aplikacji SaaS znajdziesz w niemal każdym dziale firmy, od księgowości po obsługę klienta. Wielu z nich używasz na co dzień, nawet jeśli nie myślisz o nich jak o modelu dostarczania oprogramowania.

Typowe kategorie usług SaaS:

• pakiety biurowe i komunikacja: Google Workspace, Microsoft 365, Slack, Zoom
• CRM, czyli customer relationship management: Salesforce, HubSpot, Pipedrive
• systemy ERP do planowania zasobów przedsiębiorstwa (wersje chmurowe): SAP S/4HANA Cloud
• zarządzanie projektami: Asana, Trello, ClickUp
• obsługa klienta i helpdesk: Zendesk, Freshdesk, LiveChat
• analiza danych i raportowanie: Looker Studio, Power BI
• e-commerce i marketing: Shopify, Shoper, platformy e-mail marketingu, marketing automation i CDP

Osobną grupę tworzy vertical SaaS, czyli oprogramowanie dla jednej branży. Przykładem są systemy rezerwacji dla gabinetów, oprogramowanie do zarządzania klubem sportowym, programy dla biur rachunkowych czy platformy tworzone wyłącznie z myślą o handlu internetowym. Dostawca zna specyfikę branży, więc gotowe funkcje dobrze pasują do codziennej pracy.

Coraz częściej elementem aplikacji SaaS jest też sztuczna inteligencja. Modele uczenia maszynowego podpowiadają produkty, przewidują odejście klienta albo przygotowują wersje robocze treści. W modelu SaaS takie funkcje trafiają do użytkownika razem z aktualizacją, bez osobnego wdrażania nowych technologii.

SaaS w e-commerce - jak to wygląda w praktyce sklepu?

W e-commerce SaaS to dziś jeden z najpopularniejszych sposobów korzystania z oprogramowania. Od platformy sklepowej przez płatności po komunikację z klientem. Właściciel sklepu rzadko utrzymuje własne serwery. Zamiast tego łączy kilka usług w jeden ekosystem.

Różnice widać już przy wyborze platformy. Sklep na Shopify działa w modelu SaaS: zakładasz konto, wybierasz szablon i sprzedajesz, a hosting, bezpieczeństwo i aktualizacje są po stronie dostawcy. WooCommerce instalujesz na własnym hostingu jako wtyczkę do WordPressa, więc o serwer, kopie zapasowe i aktualizacje dbasz sam lub z agencją. Magento w wersji open source również wymaga własnej infrastruktury. Adobe oferuje obok niej Adobe Commerce w chmurze w modelu PaaS, a od 2025 roku także wersję SaaS.

Wokół platformy często działają kolejne usługi SaaS: bramki płatności, integracje z firmami kurierskimi, systemy opinii czy helpdesk. Do tego dochodzi warstwa marketingowa. Platforma danych o klientach (CDP) zbiera dane o zachowaniach klientów ze sklepu, aplikacji i kampanii w jednym profilu. Na tej podstawie marketing automation w sklepie internetowym wysyła wiadomości o porzuconym koszyku, rekomendacje produktów i kampanie reaktywacyjne.

W tym modelu działa też ExpertSender, platforma marketing automation i CDP, którą sklep łączy ze swoją platformą przez gotową integrację lub API. Analiza danych o zakupach i zachowaniach klientów odbywa się w czasie rzeczywistym, więc scenariusz startuje chwilę po działaniu klienta. Dobrze ustawione scenariusze budują lojalność klientów bez ręcznej pracy zespołu przy każdej wysyłce.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy SaaS to chmura?

Tak, SaaS to jeden z modeli chmury obliczeniowej (cloud computing), ale nie każda chmura to SaaS.

Chmura obejmuje też wynajem infrastruktury (IaaS) i platform programistycznych (PaaS). SaaS to warstwa najbliższa użytkownikowi, czyli gotowa aplikacja dostępna przez internet.

Jakie są przykłady SaaS?

Przykłady SaaS to m.in. Google Workspace, Microsoft 365, Slack, Zendesk i Shopify. W e-commerce w tym modelu działają też platformy e-mail marketingu, marketing automation i CDP.

Czy SAP to SaaS?

To zależy od produktu. SAP S/4HANA Cloud w edycji Public oraz SAP SuccessFactors działają w modelu SaaS, a klasyczny SAP S/4HANA firma może wdrożyć on-premise na własnych serwerach. Jedna marka oferuje więc oba modele.

Co to jest branża SaaS?

Branża SaaS (Software as a Service) to firmy, które tworzą oprogramowanie i sprzedają dostęp do niego w formie subskrypcji zamiast licencji. Ich przychód opiera się na stałych opłatach, dlatego dla firm SaaS równie ważne jak pozyskanie jest to, by klienci SaaS zostawali z nimi na dłużej.

Czy Netflix i ChatGPT to Software as a Service (SaaS)?

Netflix to serwis streamingowy w subskrypcji i ma cechy SaaS, ale w branży IT to określenie stosuje się głównie do oprogramowania użytkowego i biznesowego.

ChatGPT używany w przeglądarce w płatnym planie działa jak typowa aplikacja SaaS, w której sztuczna inteligencja jest główną funkcją. Dostęp do modeli AI przez API dla programistów bywa z kolei opisywany jako osobna kategoria, np. model jako usługa.

Czy za SaaS płaci się co miesiąc?

Najczęściej tak, ale wielu dostawców oferuje też rozliczenie roczne, zwykle z rabatem. Spotkasz również opłaty zależne od zużycia oraz darmowe plany freemium z ograniczonymi funkcjami.